Organisatieopstellingen.

Kenmerkend voor een organisatieopstelling is dat je in een kort tijdbestek kan zien waar de schoen wringt. Opmerkelijk om te zien dat men in een conflictsituatie wel het een en ander aanvoelt, maar niet goed weet hoe de koe bij de horens te vatten.

Een projectleider of een medewerker die vindt dat het doel uit het zicht is of door de bomen het bos niet meer ziet, kan een vraag inbrengen. Bijvoorbeeld: waarom moet ik zo lang wachten op een antwoord van een andere afdeling? Hoe komt het dat er op deze afdeling zo vaak ziekteverzuim is? Waarom zijn de gemaakte afspraken niet uitgevoerd?


De methode:
Over het probleem wordt niet zozeer gepraat. Het wordt aanschouwelijk gemaakt. De representanten worden verzocht zoveel mogelijk open te staan voor de rol die men krijgt toebedeeld. De representanten weten inhoudelijk niets over de situatie. Wanneer de vraag duidelijk is, kies je plaatsvervangers voor de mensen in jouw organisatie. Uitgangspunt is veiligheid en vertrouwen en dat we vanuit openheid toewerken naar inzicht en duidelijkheid. Het bijzondere van mijn aanpak is dat ik de daadwerkelijk betrokkenen uitnodig. Zo kan iedereen zien hoe verstrikkingen zijn ontstaan. Uit de opstelling kunnen oplossingen ontstaan die tevoren niet voor mogelijk werden gehouden.

Een organisatie is net als een familie een systeem waarbinnen een aantal principes gelden.
* Het voortbestaan van een organisatie vormt de essentie.
* Geven en nemen horen in balans te zijn.
* Ieder neemt de verantwoordelijkheid voor zijn positie
* Prestaties, creativiteit en innovatie dienen erkend te worden.


Wat kan je bereiken met een opstelling?
Het doel is zicht te krijgen op de onderlinge (verborgen) dynamiek.
Het voordeel van deze methode is dat eindeloos overleg wordt voorkomen.
De onderliggende patronen worden voor iedereen direct inzichtelijk gemaakt en krijgt dikwijls een positief verloop.
Zowel voor de toeschouwer als de representant zijn het intense ervaringen. Je hoeft aanvankelijk niet zoveel van de werking van de opstelling te merken.
De veranderingen van patronen zijn nog maanden later werkzaam.

In welke situaties is de organisatieopstelling van toepassing?
- om de creativiteit in het bedrijf te houden
- indien de werkdruk te groot wordt
- stagnaties in overlegsituaties en communicatie
- bovengemiddeld ziekteverzuim
- terugkomende arbeidsconflicten

Je kunt een opstelling doen in een groep of individueel.
In een eendaagse workshop van maximaal 20 deelnemers (op aanvraag) kun je een vraag stellen en je kunt ook als representant actief zijn. Bij een individuele opstelling werk ik met voorwerpen uit de ruimte. Het effect van deze methode is hetzelfde als met levende mensen.


Voorbeeld 1:
In een Amsterdams Stadsdeel komt een bewoonster bij mij met de volgende vraag: "Wat is de plek van bewoners t.a.v. stadsdeel, woningcorporaties en opbouwwerk? Er is jarenlang sprake van stagnatie in tal van overlegsituaties. De bewoners voelen zich niet gezien. Door middel van een opstelling brengen we de samenwerking in beeld. De betrokken wethouders, woningcorporaties en opbouwwerkers zijn op de publieke tribune getuige van de opstelling. Uit de opstelling blijkt dat diverse bewonersorganisaties onderling verdeeld zijn. Het is duidelijk dat de bewoners zich sterker kunnen maken. Verder blijkt dat er rust in de opstelling komt, op het moment dat het stadsdeel optreedt namens de bewoners. De resultaten zijn inmiddels uit deze opstelling voort gekomen, ze schrijft: "toen we die bijeenkomst met de corporaties hadden, was dat zó constructief. Het gesprek ging heel goed. De problematische positie en opstelling van het Stadsdeel is ook duidelijk geworden en door de betreffende ambtenaar toegegeven. We krijgen nu incidenteel steun van de woningcorporaties en we organiseren rondetafelgesprekken. We hebben inmiddels subsidie toegewezen gekregen. Dat is bijzonder prettig en een voorzichtig begin."


Voorbeeld 2:
'De buurt is mijn familie', een project door kunstenaar Wim Jongedijk begeleid door Dorien de Vries. Een project over de verhouding tussen creativiteit, sociaal engagement, en politieke ambitie. Hoe verhoudt de kunstenaar zich tot zijn directe (werk) omgeving? Waar lopen artistieke pretentie, maatschappelijke verantwoordelijkheid , de dynamiek van de buurt en politieke ambitie elkaar mis en waar vallen ze samen. Een project waarin een artistiek-zakelijk probleem van kunstenaars als basis wordt genomen voor psycho-therapeutische systeemopstelling. In de opstelling zullen de organisatie, financiers en de kunstenaar door middel van representanten opgesteld worden. Uit een groep van actoren zal Wim een tableau vivant opstellen. Doel is om zicht te krijgen waar en waardoor de geldstroom stagneert. Er is een uitnodiging uitgegaan naar allen die met de organisatorische en financiele omstandheden van DE WITTE LIJN van doen hebben gehad. De uigenodigden participeren niet in de opstelling zelf. Zij vormen het publiek en kunnen zo deelgenoot worden van de verheldering van de problematiek rond dit succesvol community-art product.
Uit de opstelling kwamen verhelderende leermomenten met een duidelijke ontknoping en cordate voornemens tot verandering.